| |
|
|
TÜRKMÜSÜN.NET/OSMANLI PADİŞAHLARI
TÜRKMÜSÜN.NET/OSMANLI PADİŞAHLARI
SULTAN YILDIRIM BAYEZİD (1389 – 1403)
Babası
: Murad Hüdavendigar
Annesi : Gülçiçek Hatun
Doğumu : 1360
Ölümü : 8 Mart 1403
Saltanatı : 1389 - 1403
HAYATI
Yıldırım Bayezid 1360 yılında Edirne'de doğdu. Babası Murad Hüdavendigar, annesi
Gülçiçek Hatundur. Gülçiçek Hatun Rum'dur. Yıldırım Bayezid yuvarlak yüzlü,
beyaz tenli, koç burunlu, ela gözlü, kumral saçlı, sık sakallı ve geniş
omuzluydu. Girdiği savaşlarda gösterdiği cesaretten dolayı ona 'Yıldırım' lakabı
takılmıştı.
Çocukluğunu Bursa Sarayı'nda kardeşleriyle birlikte geçirdi. İyi bir eğitim
gördü. Devrin en büyük alimlerinden dersler aldı. Gençliğinde Kütahya sancağında
valilik yaptı. Sultan Murad Hüdavendigar'ın vasiyeti gereği 1389 yılında
padişahlığa getirildi. Tahta çıktığında 29 yaşındaydı.
Sırbistan'ın başında, Kosova savaşında ölen Kral Lazar'ın oğlu Stefan Lazaroeviç
vardı. Barış antlaşması için geldiği Edirne'de kız kardeşi Maria'yı Bayezid'e
verdi. Bu evlenme sayesinde Osmanlı-Sırp dostluğu kuruldu. Yıldırım Bayezid
Timur'la yaptığı Ankara Savaşı'nda yenildi ve esir düştü. 13 yıl süren saltanatı
sonunda esaretinin başlamasından 7 ay 12 gün sonra vefat etti.
Erkek Çocukları: Musa Çelebi, Süleyman Çelebi, Mustafa Çelebi, İsa Çelebi,
Mehmed Çelebi, Ertuğrul Çelebi, Kasım Çelebi
Kız Çocukları: Fatma Sultan
BEYLİKLERLE MÜCADELE
1389 yılında Bulgaristan ve Bosna'nın fethi gerçekleştirildikten sonra,
Anadolu'da durumun karıştığını haber alan Yıldırım Bayezid, Balkan devletleriyle
açık antlaşmalar imzaladı. Yıldırım, Sultan Murad'ın ölümünü fırsat bilip
Osmanlılara karşı güç birliği yapan Anadolu Beyliklerine karşı mücadeleye
girişti.
Karamanoğulları hem Beyşehir'i işgal etmişler, hem de Saruhan, Menteşe, Aydın ve
Germiyan Beyliklerini kışkırtmışlardı. Yıldırım Bayezid beraberindeki Sırp
kuvvetleriyle birlikte Anadolu'ya girdi ve başkaldıran bu beyliklerin
topraklarını tek tek ele geçirdi.
Ayrıca Çandaroğlu İsfendiyar Bey'de Osmanlı hakimiyetini kabul etti.
İLK İSTANBUL KUŞATMASI
Karaman Seferi'nde Yıldırım Bayezid ile birlikte bulunan,Sırp İmparatoru
Yoannes'in oğlu Manuel Bursa'ya geldikten sonra izinsiz bir şekilde İstanbul'a
gitti. Bu olay üzerine, Yıldırım Bayezid bu gidişin gizli bir amacı olduğunu
düşünerek, daha önceden planlanmış Macaristan seferini iptal etti ve İstanbul'u
kuşatma kararı aldı.
İstanbul karadan ve denizden kuşatıldı (1391). Büyük ve kuvvetli toplar
olmadığından, kuşatma abluka niteliğinde oldu. Macarların Türk topraklarına
girmesiyle kuşatma kaldırıldı. Bu kuşatma Osmanlılar tarafından yapılan ilk
İstanbul kuşatmasıdır.
Boş durmayan Macarlar kuzeyden Osmanlı topraklarına girmişlerdi. Üzerlerine
gönderilen Türk Akıncıları, Kral Sigismund komutasındaki Macar Ordusunu yendiler
(1392). Tuna-Eflak Seferinden dönüldüğünde Selanik ve çevresi de Osmanlı
topraklarına katıldı (1394).
Yıldırım Bayezid 1395 yılında İstanbul'u ikinci kez kuşattı. Fakat Haçlıların
harekete geçtiğini haber alınca bu kuşatma da birincisi gibi başarıya ulaşmadan
kaldırıldı.
NİĞBOLU ZAFERİ
Osmanlıların Rumeli'deki faaliyetlerinin devam etmesi, akıncıların Bosna'ya ve
Arnavutluk'a kadar ilerlemeleri Haçlıları telaşa düşürdü. Macar Kralı Sigismund,
Papa'nın da desteğiyle başta Fransız, İngiliz ve Alman kuvvetleri olmak üzere
bütün Avrupa ülkelerinin katılımıyla oluşan Haçlı Ordusu'nun başına geçti. Bu
ordu 1396 yılının Mayıs ayında harekete geçti.
Bu ittifakın amacı beş yıldır kuşatma altında bulunan İstanbul'u kurtarmaktı.
Haçlılar Tuna kıyısındaki Niğbolu kalesini kuşattılar. Kale kumandanı Doğan Bey,
Yıldırım Bayezid komutasındaki Osmanlı Ordusu yetişinceye kadar kaleyi başarıyla
savundu. 1396 yılında Niğbolu kalesi önlerinde çok kanlı çarpışmalar oldu.
Haçlılar, tarihe Niğbolu Savaşı olarak geçen bu çatışmada büyük bir bozguna
uğradılar. Savaş sonunda Haçlıların aldığı yerler Osmanlı Devletine geçti.
Bulgar Krallığı ortadan kaldırıldı ve Macaristan içlerine doğru akınlar yapıldı.
Haçlı dünyası yarım yüzyıl Türklerin üzerine yürümeye cesaret edemedi. Bu
savaştan sonra Yıldırım Bayezid'e Abbasi Halifesi tarafından "Sultan-i iklim-i
Rum" yani "Anadolu Sultanı" ünvanı verildi.
Niğbolu Savaşından sonra İstanbul üçüncü defa kuşatıldı. Daha önceden yapımına
başlanmış olan Anadoluhisarı bu kuşatma sırasında tamamlandı. Güçlü bir deniz
kuvveti ve büyük topların olmaması fethi engelliyordu. Bu sebeple Yıldırım
Bayezid, Türk Denizciliğini geliştirmeye çalıştı. Yıldırım İstanbul'u kuşatma
altında tutarak, şehrin teslim olacağını düşünüyordu. Ancak Timur tehlikesi
ortaya çıkınca, Bizans'la bir antlaşma yapıldı ve kuşatma kaldırıldı. Bu
antlaşmayla, İstanbul Sirkeci'de bir cami, bir İslam Mahkemesi ve bir Türk
mahallesi kuruldu. Yıllık haraç arttırıldı. Aynı yıl Yunanistan'a ve Mora'ya
sefer düzenlendi.
1398 yılında Karaman ülkesi ve Karadeniz beylikleri fethedildi. Bir yıl sonra da
Dulgadiroğulları beyliğine son verildi. Yıldırım Bayezid, ayrıca İstanbul
Galata'da bulunan Ceneviz Kolonisi ile de savaştı.
ANKARA SAVAŞI
Timur, Cengiz İmparatorluğu'nu yeniden kurmak amacıyla faaliyetlere başlamıştı.
İran'ı almış, Hindistan'a da seferler düzenlemişti. Azerbaycan ve Bağdat
Emirleri korkularından Yıldırım Bayezid'e sığındılar. Timur Emirleri geri
istediyse de, Yıldırım Bayezid bunu reddetti ve bu olaydan dolayı Timur ile
Yıldırım Bayezid'in araları açıldı. Anadolu'ya giren ve Sivas'ı yağmalayan
Timur, seçme askerlerden oluşan ordusu ile birlikte Anadolu'da ilerlemeye devam
etti. Osmanlı Ordusu da harekete geçti. İki ordu Ankara'da Çubuk Ovası'nda
karşılaştılar.
Yapılan Ankara Savaşı'nda Yıldırım'ın kuvvetlerinden olan Kara Tatarlar'ın,
Timur tarafına geçmesi Osmanlı Ordusunun dağılmasına neden oldu (20 Temmuz
1402).
Yıldırım Bayezid, Timur'a esir düştü. Bu savaş Osmanlı Devleti'nin 50 yıl kadar
duraklamasına neden oldu. Anadolu Türk birliği dağıldı ve Anadolu'daki beylikler
tekrar ortaya çıkarak güçlendi. Başsız kalan Osmanlı Devleti'nde karışıklıklar
başladı.
Osmanlı Devleti'nin dört ayrı bölgesinde, şehzadeler tarafından dört ayrı devlet
ilan edildi. Bursa, İznik ve İzmit, Timur tarafından yağmalanıp yakıldı, İzmir
işgal edildi. 1402'den 1413'e kadar sürecek olan bu iktidar boşluğu ve taht
mücadeleleri dönemine Fetret Devri adı verildi.
MİMARİ ESERLER
Memleketin imarıyla da meşgul olan Yıldırım Bayezid, özellikle Bursa'da İslam
mimarisini ebediyen yaşatacak camiler, külliyeler ve medreseler yaptırdı.
Timurtaş Paşa adına bir Camii,
Mudurnu Yıldırım Camii,
Bergama Ulu Camii,
Bursa Ulu Camii o dönemde yapılmış önemli mimari eserlerdendi.
Yıldırım Bayezid ayrıca 1396 yılında İstanbul'un fethi için bir aşama olan
Anadoluhisarı'nı yaptırdı.
Yaptırılan Bursa Yıldırım Darüşşifası ve Bursa Yıldırım Sağlık Ocağı Osmanlı
İmparatorluğunda sağlık alanında yapılan ilk eserlerdi.
Bursa Yıldırım Medresesini de inşa ettiren Yıldırım Bayezid, Bursa'nın ilim
adamlarının merkezi olmasını sağladı. "Emir Sultan" adıyla şöhret bulmuş olan
Emir Buhari o dönem Bursa'ya gelmiş olan ilim adamlarından birisidir.
|
|
|
|
|
|
--Hazırlayan: Türkmüsün.Net Ekibi 2005
|