SULTAN İKİNCİ MAHMUT

 (1808 -1839)



 

Babası : Sultan I. Abdülhamit

Annesi : Nakşidil Sultan

Doğduğu Tarih : 20 Temmuz 1785

Padişah Olduğu Tarih : 28 Temmuz 1808

Öldüğü Tarih : 30 Haziran/1 Temmuz 1839

Saltanatı : 1808 - 1839

Sultan II. Mahmud, otuzuncu padişah olarak Osmanlı tahtına
çıktı. Şehzadeliği, sarayda iyi bir eğitim alarak, amcası Padişah III. Selim’in
devlet idaresini yakından izleyerek geçti. Genç bir şehzade olarak amcası ile
yakından görüşmek, onun tavsiyelerini dinlemek, gelecekteki kararlarının
temelini oluşturdu. Bu görüşmelerde en çok kurulmakta olan yeni ordunun eğitim
ve silah teknolojisini kullanma disiplini ilgisini çekmişti.



Tahta geçer geçmez, İstanbul’da devam etmekte olan isyanları sona erdirmek amacı
ile “Sened-i İttifak”ı kabul etti. Sultan bu ittifakı taşra ayanlarını yanına
almak için imzalamıştı. Nizam-ı Cedidin kuruluşunu devam ettirmek amacıyla
“Segban-ı Cedid” ordusunu kurdu. Bu kuruluşa karşı olanlar ikinci isyan
hareketini başlattılar ve yine asilerle anlaşma yolu seçildi, bu devlet
idaresinde irticanın ikinci zaferi oldu.



Devlet Batı’da Rusya ile savaşmak zorunda kalmış, önce zafer kazanılmış, daha
sonra Bükreş antlaşması imzalanarak, iki devlet arasındaki siyasî ilişkiler kısa
bir süre için barışa dönüşmüştü. Sırp isyanları, Tepedelenli Ali Paşa’nın
Yanya’daki asi tavırları devleti işgal etmişti.



Yunanistan’daki olaylar ise bağımsızlık kazanılması ile neticelenmişti. Doğu
sınırlarında bir taraftan devlete baş kaldıran Vahabilerle uğraşırlarken diğer
taraftan da İran’daki Kaçar Hanedanı’nın ortaya çıkardığı meselelerin
halledilmesine çalışılmıştı.



Sultan Mahmud, orta boylu, ince yapılı, koyu renk gözlü ve kısa kumral sakallı
idi. Geniş omuzları onu daha yapılı gibi gösterirdi. Güçlü bir iradeye ve
kararlılık gücüne sahipti. Yapılmasını istediği işleri sonuna kadar takip eder,
gerekli kişileri de gerçekleştirmeleri yolunda yönlendirirdi. En büyük amacı
“devleti Batı tarzını örnek alarak yeni bir düzene oturtmaktı.



Çok sert mizacı arkasında inanılmayacak derecede alıngan idi. Bunda iyi bir şair
olmanın da etkisi vardı. Şiirlerini “Adli” mahlası ile yazardı. Türk müziğini
çok severdi. Kendi zamanında hazırlattığı “Tanzimat”ın ilanını göremedi. Ülke
kalkınmasının eğitim ve teknoloji ile gerçekleşeceğini iyi anlayanlardandı.
Eğitimin yaygınlaşması için ortaokullar açılmış, ilk buharlı gemi işlemeye
başlamış, Yeniçerileri ortadan kaldırmış ve tekkeleri kapatarak irtica ile de
mücadele etmiştir. İlk nüfus sayımı yapılmış ve posta teşkilâtı kurulmuştur. İlk
resmi gazete “Takvim-i Vekayi” de yayımlanmaya başlamıştır. Sadrazama bu dönemde
Başbakan denilmiş. Devlet bünyesinde giyim kuşam ile ilgili yeni kararlar
alınmış “fes” giyilmeye başlanmıştır.

Diğer padişahlar gibi kuvvetli bir tahsil gördü. Tahta
çıktığında 23 yaşında idi. Üçüncü selim'in, öğrenimine bizzat önem vererek
yetiştirdiği kıymetli bir şahsiyetti. Hattat, bestekâr ve sairdi. (Adlî)
mahlasıyla şiirler yazmıştır. Cesur, temkinlí, sabırlı ve azimli bir tabiata
sahipti.



Dağılan Nizam-i Cedid askerinin yerine Sekbân-i Cedid askeri teşkilâtını kurdu.
Cok geçmeden âsiler ayaklanınca, bu ocağı kendiliğinden dağıttı.



1808'de ayaklanan âsîler, Alemdar Mustafa Paşa'yı öldürdüler. 1812'de Ruslarla
Bükreş Antlaşması yapıldı.



1813 senesinde, Mekke ve Medine'de mukaddes yerlere hakaretlerde bulunan
Vehhabiler temizlendiler. Osmanlı Ímparatorluğu yıkılıncaya kadar bir daha
huzursuzluk çıkaramayacak hale getirildiler.



1821'de Yunan Íhtilâli oldu. Binlerce sivil halk öldürüldü.



1826'da Yunan ihtilãli bastırıldı. Yeniçeri ocağı, Şeyhülislâmın fetvası, ulemâ
sınıfı, asker ve halkın ayaklanması ile tamamen ortadan kaldırıldı. Bu olaya
tarihçiler Vak'ay-ı Hayriye diye isim verdiler. 1827'de Rus savası yeniden
başladı. 1829'da Edirne Anlaşması yapıldı.



1831 ve 1839'da Mısır isyanları oldu. 1839 senesinin Temmuz ayında Íkinci Mahmud
vefat etti. Hayati boyunca uğraşmış olduğu elîm hadiselerin tesiriyle üzüntüden
verem olmuş ve bu hastalıktan vefat etmişti. Cenazesi Divan yolundaki türbesine
defnedildi. (Allah rahmet eylesin)



Íkinci Mahmud her sahada çok geniş çalışmalarda bulundu. Bir çok yeni mektepler
açtı. Büyük binalar inşa ettirdi. İstanbul'daki bütün büyük camilerin tamirini
yaptırdı. Unkapanı Köprüsü de onun zamanında yapıldı. Mekke-i Mükerreme'de bir
medrese yaptırdı ve Mescid-i Aksa'yi da tamir ettirdi.



Sümbülzãde Vehbi ve Keçecizãde lzzet Molla Efendi bu devirde vefat etmişlerdir.




Erkek çocuklara : Abdülmecid, Abdülaziz, dört adet Ahmed isimli şehzade,
Bayezid, Abdülhamid, Süleyman, Mehmet, Murad, Nizameddin, Mehmet, Abdullah,
Osman.



Kız çocukları : Emine Sultan, Hamide Sultan, Hayriye Sultan, Sah Sultan, Saliha
Sultan, Ayse Sultan, Atike Sultan, Fatma Sultan, Münire Sultan, Fatma Sultan,
Mihrişah Sultan, Adile Sultan.