27 Mayıs İhtilali: "Ordu - gençlik el ele!"
27 Mayıs 1960
günü Türk Silahlı Kuvvetleri DP iktidarını devirerek, yönetimi fiilen
eline aldı. Cumhuriyet tarihinin en önemli dönemeçleri arasında olan bu
olayla 10 yıllık "demokrasi denemesi" son buluyordu. Celal Bayar, Adnan Menderes
ve DP ileri gelenleri tutuklandılar. İhtilalin sloganı "Ordu - gençlik
el ele"ydi. Halk bu olayı sevinçle karşıladı.
Orduya sevgi
gösterilerinde bulundu. Cemal Gürsel Devlet Başkanlığı'na getirildi. TBMM'nin yetkileri feshedildi, anayasanın bazı maddeleri geçersiz sayıldı. Onun yerine 12 Haziran 1960'da kurulan Milli Birlik Komitesi (MBK), tüm yetkiyi eline aldı. 38 üyeden oluşan MBK ülkeyi fiilen yönetmeye başladı.
3 Ağustos 1960'da 235 general ve amiral emekliye sevk edildi. Bu olay 'Eminsular' adıyla anılır. 27 Ekim'de
Üniversite öğretim üyelerinin affına ve yer değiştirilmelerine dair
kanun kabul edildi. Günler geçtikçe MBK içinde çelişkiler artıyordu. Bu
çelişkilerin sonunda MBK üyesi 14 subay ordudan uzaklaştırılarak,
yurtdışına "müşavirlik" adı altında sürgüne gönderildiler. 14'ler adı verilen bu subaylar arasında Alpaslan Türkeş, Orhan Kabibay, Orhan Erkanlı, Münir Köseoğlu, Mustafa Kaplan, Muzaffer Karan, Şefik Soyuyüce,Fazıl Akkoyunlu, Rıfat Baykal, Dündar Taşer ve Numan Esin gibi isimler vardı.
14 Ekim 1960'da DP'li yöneticilerin yargılandığı Yassıada
mahkemesi başladı. Bu mahkemeleler 203 celse sürmüş, 529 sanık, 1063
tanık dinlenmiştir. 15 kişi ölüm cezası, 31 kişi müebbet hapis, 418
kişi muhtelif cezalar almış, 123 kişi ise beraat ettirilmiştir. MBK, 15
ölüm cezasından 4'ünü onaylamış, Celal Bayar'ın cezası yaşından dolayı hapse çevrilmiş, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun idamları ise onaylanmıştır. Fatin Rüştü Zorlu ile Hasan Polatkan hakkındaki karar İmralı Adası'nda 16 Eylül 1961'de yerine getirildi. Üçüncü idam mahkûmu devrik Başbakan
Adnan Menderes, Yassıada'da intihar girişiminde bulunduysa da
kurtarıldı. Hükmün infazı için iyileşmesi beklendi ve ertesi gün, 17 Eylül 1961'de idam edildi. Cumhuriyet tarihinde ilk kez bir başbakan idam ediliyordu.
9 Temmuz 1961'de halk oyuna sunulan yeni Anayasa %65 evet, %35 hayır
oranıyla kabul edildi. Bu Anayasa cumhuriyetin en demokratik ve
özgürlükleri genişleten Anayasası olarak bilinmektedir.
"1961 Anayasası, 27 Mayıs Askeri harekatının 'beraatı'dır. Bu
anayasa Türk toplumunun binlerce yıllık tarihi içinde yarattığı en
ilerici anayasadır." (Dr.Alev Coşkun, 1961 Kurucu Meclis Üyesi)
Bu arada ordu içindeki terfi ve tayinlerde hükümetin fazlaca etkin olması, ordu içinde huzursuzluk yaratmaya başladı.6 Haziran 1961'de ordu içindeki Silahlı Kuvvetler Birliği, ihtilalin lideri Cemal Gürsel'e bir muhtıra verdi. Muhtırada görevden alınan Hava Kuvvetleri Komutanı İrfan Tansel'in göreve iadesi istendi. 8 Haziran'da İrfan Tansel Hava Kuvvetleri Komutanlığı'na döndü.
"6 Haziran 1961'den itibaren Türkiye yeni bir döneme girmişti. Kutuplar İnönü'nün güdümündeki Çankaya Köşkü ile Harp Okulu'ndaki Aydemir'in Komutanlık odası arasında geriliyordu. Talat Aydemir ve Fethi Gürcan'ın
beraberlikleri 6 Haziran 1961'de meyvesini verdi ve 8,5 ay fiilen, 1
yılı aşkın bir süre dolaylı olarak, etkileri ise yaklaşık 20 yıl
sürecek ve ancak 12 Eylül1980 darbesinde ortadan kaldırılacak, "genç subaylar demokrasisi" ni yaşattı Türkiye'ye." (Öner Gürcan, "Ben İhtilalciyim - Fethi Gürcan")
Demokrasiye geçiş ve sivil yönetim konusunda gerek yurtdışından, gerekse yurt içinde baskılar artmaya başladı. Yeni bir Anayasa'nın oluşturulması ve ülkenin yeniden seçime götürülmesi göreviyle Kurucu Meclis oluşturuldu. Siyasi arena, Kurucu Meclis'in işbaşı yapmasıyla hareketlendi. 11 Şubat 1961'de eski DP'lilerin kurduğu Adalet Partisi (AP), 13 Şubat 1961'de de Türkiye İşçi Partisi (TİP) kuruldu.
Uzun yıllar 27 Mayıs, ülkemize bu demokratik açılımı sağladığı için "Hürriyet ve Anasaya" bayramı adı altında Resmi Bayram olarak kutlanmış, ancak 12 Eylül 1980 darbesi'nden sonra alınan kararlarla bu uygulamadan vazgeçilmiştir.
Alıntıdır
Copyright © ||TürkRuhu.Net ||Atatürkçülük,Türkçülük,Türk Kültürü,Türk Tarihi,Türk Dili,Türk Milleti Tüm hakları saklıdır.
